Pracownik zatrudniony na pełny etat ma prawo do 20 albo 26 dni urlopu wypoczynkowego w roku. Przy stażu krótszym niż 10 lat przysługuje 20 dni, a przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat – 26 dni. Osoba pracująca na część etatu otrzymuje urlop proporcjonalny do wymiaru etatu.
Prawo do urlopu wypoczynkowego wynika z Kodeksu pracy i dotyczy przede wszystkim osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Urlop jest płatny, a pracownik nie może zrzec się prawa do jego wykorzystania.
Ile dni urlopu przysługuje pracownikowi?
Podstawowy wymiar urlopu ustala się na podstawie stażu urlopowego, czyli łącznego okresu zatrudnienia oraz okresów nauki i innych okresów wskazanych w przepisach.
| Staż pracy | Wymiar urlopu przy pełnym etacie |
|---|---|
| Mniej niż 10 lat | 20 dni |
| Co najmniej 10 lat | 26 dni |
Przy niepełnym etacie wymiar zmniejsza się proporcjonalnie. Na przykład praca na pół etatu daje 10 dni urlopu przy podstawie 20 dni albo 13 dni przy podstawie 26 dni. Urlopu udziela się jednak w godzinach, zgodnie z rozkładem czasu pracy pracownika.
Urlop na żądanie nie jest dodatkową pulą. To część urlopu wypoczynkowego, z której można wykorzystać najwyżej 4 dni w roku kalendarzowym.
Co wlicza się do stażu urlopowego?
Do stażu wpływającego na wymiar urlopu wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, niezależnie od przerw między umowami i sposobu zakończenia pracy. Znaczenie ma także ukończona szkoła. Okresów nauki nie sumuje się. Uwzględnia się jeden, najkorzystniejszy okres edukacji.
| Ukończona szkoła | Lata wliczane do stażu |
|---|---|
| Zasadnicza lub równorzędna szkoła zawodowa | Czas nauki, maksymalnie 3 lata |
| Średnia szkoła zawodowa | Czas nauki, maksymalnie 5 lat |
| Średnia szkoła ogólnokształcąca | 4 lata |
| Szkoła policealna | 6 lat |
| Szkoła wyższa | 8 lat |
Przykładowo ukończenie liceum i studiów nie daje łącznie 12 lat stażu. Pracodawca uwzględnia korzystniejsze 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej. Jeżeli nauka odbywała się w tym samym czasie co praca, bierze się pod uwagę okres korzystniejszy dla pracownika – okres zatrudnienia albo nauki.
Do stażu urlopowego mogą być wliczane także inne okresy określone w przepisach. Należą do nich między innymi:
- okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych
- udokumentowane zatrudnienie za granicą u zagranicznego pracodawcy
- okres czynnej lub zawodowej służby wojskowej
- okres urlopu wychowawczego
- okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie
Co do zasady do tego stażu nie wlicza się umów cywilnoprawnych, prowadzenia działalności gospodarczej ani zwykłego urlopu bezpłatnego, chyba że szczególne przepisy przewidują wyjątek.
Jak zmiana pracy wpływa na liczbę dni urlopu?
Zmiana pracodawcy w trakcie roku nie zwiększa rocznego limitu. Łączny urlop wykorzystany u poprzedniego i obecnego pracodawcy nie może przekroczyć wymiaru przysługującego pracownikowi w danym roku.
Przy zmianie pracy stosuje się następujące zasady:
- dotychczasowy pracodawca udziela urlopu proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku ustania umowy
- kolejny pracodawca ustala pozostały wymiar na podstawie okresu zatrudnienia i informacji ze świadectwa pracy
- urlop wykorzystany u poprzedniego pracodawcy pomniejsza pulę dostępną u kolejnego
- jeżeli pracownik jest zatrudniony tylko do końca części roku, urlop oblicza się proporcjonalnie do okresu tej umowy
Pracownik podejmujący pierwszą pracę w życiu nabywa urlop stopniowo. Po każdym miesiącu pracy uzyskuje prawo do 1/12 rocznego wymiaru urlopu. W kolejnych latach prawo do urlopu powstaje już na zasadach ogólnych.
Urlopu wypoczynkowego należy co do zasady udzielić w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Niewykorzystany urlop powinien zostać udzielony najpóźniej do 30 września następnego roku. Jeżeli stosunek pracy zakończy się przed wykorzystaniem urlopu, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny, chyba że strony ustalą wykorzystanie urlopu w ramach kolejnej umowy z tym samym pracodawcą.
Najważniejsza zasada jest prosta: przy pełnym etacie przysługują 20 dni urlopu przy stażu poniżej 10 lat albo 26 dni po osiągnięciu co najmniej 10 lat stażu. Do tego stażu można doliczyć korzystniejszy okres nauki, ale nie sumuje się lat ukończonych szkół.
